Warmtepomp en zonnepanelen: wanneer is de combinatie slim?
Veel woningen zijn tegenwoordig al voorzien van zonnepanelen: verplicht bij nieuwbouw of vroeger extra interessant dankzij de terugdraaiende meter. Maar wie zijn eigenverbruik wil verhogen, heeft ook grote elektrische verbruikers nodig: een warmtepomp, een warmtepompboiler of een elektrische auto. Op deze pagina lees je wanneer de combinatie warmtepomp met zonnepanelen slim is, en hoe je er het meeste uit haalt.
Waarom de combinatie interessant is van een warmtepomp met zonnepanelen.
Een warmtepomp draait voor het grootste deel op hernieuwbare energie uit de lucht, de bodem of het grondwater. Voor het resterende deel gebruikt de installatie elektriciteit. Dat maakt ze, anders dan een gasketel, een uitstekende match met zonnepanelen: de stroom die je zonnepanelen overdag produceren, kan je warmtepomp rechtstreeks benutten bijvoorbeeld voor sanitair warm water.
Heb je een thuisbatterij en is ze opgeladen? Dan gebruikt de warmtepomp de opgeslagen zonnestroom efficiënt om je woning te verwarmen.
Concreet levert dat 3 voordelen op:
- Lagere elektriciteitsfactuur: je verbruikt eigen, gratis* zonnestroom in plaats van duurdere netstroom.
- Bezit je al zonnepanelen? Dan heeft je warmtepomp een kortere terugverdientijd.
- Meer onafhankelijkheid: minder impact van schommelende energieprijzen.
- *
Disclaimer: Echte gratis elektriciteit bestaat natuurlijk niet, want er is altijd eerst een investering in zonnepanelen of een thuisbatterij voor nodig. Toch kun je de kosten voor de stroom die je zelf opwekt en meteen verbruikt, reduceren tot nul euro.
Voor elke kilowattuur (kWh) die de zonnepanelen produceren en die direct in jouw woning wordt verbruikt, betaal je namelijk geen energietarief, net- of distributiekosten, en ook geen belastingen. Dit principe geldt ook voor de zonnestroom die je tijdelijk opslaat in een elektrische batterij en later gebruikt. Om dit artikel overzichtelijk en eenvoudig te houden, gebruiken we voor deze zelfopgewekte energie de term ‘gratis’.
Wat verbruikt een warmtepomp?
Het verbruik van de warmtepomp is sterk afhankelijk van het type installatie, de isolatiegraad van je woning, je consumptiepatroon en de weersomstandigheden.
Ter illustratie: in een nieuwbouwwoning ligt het jaarlijkse verbruik van een lucht/water warmtepomp bijvoorbeeld rond 3.000 kWh: 1.500 kWh voor verwarming, 1.000 kWh voor de productie van warm water en 500 kWh voor koeling.
Wist-je-dat…
Europa wil vanaf 2050 klimaatneutraal zijn. Daarom zullen de energie-eisen de komende jaren verstrengen. Wist je al dat in het geval van nieuwbouw of een ingrijpende energetische renovatie een minimum aandeel energie uit hernieuwbare bronnen moet komen?
Bovendien leven we in een tijd waar de prijzen van gas en stookolie onvoorspelbaar zijn. Elektriciteit blijkt nog maar eens dé energiedrager van morgen. Slim investeren in je woning én de toekomst, da’s kiezen voor een warmtepomp en zonnepanelen.
Is de combinatie van een warmtepomp met zonnepanelen altijd zinvol?
- Koelen
- Sanitair warm water
- Thuisbatterij
Wordt je woning te warm in de zomer? Dan kan je door het toevoegen van een warmtepomp op zonnige dagen je woning gratis laten koelen mits je een geschikt afgiftesysteem hebt (vloerverwarming of ventilo-convectoren). Indien je geen geschikt afgiftesysteem (radiatoren) hebt, kan je ook opteren om een airco (lucht/lucht warmtepomp) bij te plaatsen.
Zijn zonnepanelen interessant bij jouw verwarmingssysteem?
| Verwarmingssysteem | Zonnepanelen aanbevolen?** | Waarom? |
|---|---|---|
| Gasketel | Nee (tenzij ander verbruik) | De ketel verbruikt gas, geen elektriciteit. De zonnepanelen hebben dus geen invloed op je verwarmingsfactuur. Ze zijn alleen interessant als je andere belangrijke elektrische apparaten hebt, bijvoorbeeld een elektrische auto. |
| Hybride warmtepomp – zonder koeling (met radiatoren) | Optioneel | Zonnepanelen kunnen je helpen je afhankelijkheid van het elektriciteitsnet te verminderen en prijsstijgingen op te vangen, maar hun rendement blijft beperkt als je geen koeling gebruikt. |
| Hybride warmtepomp – met koeling (vloerverwarming of ventilo-convectoren) | Ja | Op warme dagen koelt de warmtepomp. Dat valt samen met de periode waarin de panelen het meest produceren, wat hun rendement verbetert. Dit geldt vooral als je ook andere elektrische apparaten gebruikt, zoals een elektrische auto. |
| Warmtepomp lucht/water – met koeling | Sterk aanbevolen +++ | Hoog rendement in de zomer dankzij actieve koeling. |
| Warmtepomp lucht/water – zonder koeling | Sterk aanbevolen ++ | Minder verbruik in de zomer, maar zonnepanelen zijn nuttig voor sanitair water. |
| Warmtepomp lucht/lucht (airco) | Aanbevolen ++ | Koeling: goed gebruik van zonnepanelen. |
| Geothermische warmtepomp – passieve koeling | Nuttig + | Zeer laag verbruik in de zomer. Zonnepanelen kunnen relevant zijn bij hoog warmwaterverbruik. |
- **
Deze aanbevelingen gelden op basis van het verwarmingssysteem alleen. De werkelijke rentabiliteit van zonnepanelen hangt af van je totale elektriciteitsverbruik. Heb je naast je warmtepomp ook andere grootverbruikers zoals een elektrische wagen, een warmwaterboiler, een zwembad of een thuisbatterij, dan verschuift de balans al snel in het voordeel van zonnepanelen, ongeacht het type installatie. Laat je altijd adviseren door een installateur op basis van je concrete situatie.
Het meeste uit je zonnepanelen halen: 3 slimme tips.
Ook het rendement van de warmtepomp is iets om rekening mee te houden. Die waarde wordt uitgedrukt met de COP. Het gemiddelde rendement van de meeste warmtepompen bedraagt minstens 4. Hoe hoger die waarde, hoe efficiënter het systeem.
De installatie nóg voordeliger laten werken, kan op 3 manieren:
- Smart Grid Ready-contacten
Een warmtepomp die gekoppeld kan worden aan de eigen zonnepanelen en het elektriciteitsnet krijgt het Smart Grid Ready-label. De contacten zorgen ervoor dat de warmtepomp energie verbruikt op het moment dat de zonnepanelen stroom produceren. De warmtepomp slaat de energie op in de vorm van warmte, voor later gebruik. Zo kun je je eigenverbruik makkelijk verhogen.
- Investeer in een thuisbatterij
Soms produceren je zonnepanelen meer energie dan je nodig hebt. Als je die gratis elektriciteit niet verloren wil laten gaan, is een thuisbatterij een goeie investering. Die slaat het overschot aan energie op om het vervolgens later te gebruiken.
- Energiemanagementsysteem (EMS): slim en automatisch energiebeheer
Een energiemanagementsysteem, zoals EEBUS of de Sunny Home Manager van SMA , weet op basis van actuele weersinformatie exact hoeveel stroom je panelen zullen produceren, hoeveel energie je verschillende elektrische toestellen verbruiken en op welke momenten het stroomverbruik in je huishouden piekt. Zo’n slim apparaat is een groot voordeel nu een deel van je energiefactuur wordt bepaald op basis van het capaciteitstarief.
Praktische tips voor een optimaal eigenverbruik.
- Programmeer de opwarming van sanitair water.Programmeer de opwarming van sanitair warm water overdag , wanneer je zonnepanelen op volle toeren draaien.
- Zorg voor een goede dimensionering.Een goede dimensionering van je warmtepomp zorgt het hele jaar door voor een optimale COP.Lees meer over het dimensioneren van warmtepompen
- Boiler als extra buffer.Combineer je installatie met een warmwaterboiler als extra buffervat voor opgeslagen zonne-energie.
Wat met een renovatiewoning?
Renoveer je een bestaand gebouw? Dan is een hybride warmtepomp vaak de slimste eerste stap. Je combineert je huidige ketel met een warmtepomp, waardoor je stookkosten dalen zonder dat je meteen een volledig nieuw systeem nodig hebt. Heb je zonnepanelen? Dan verwarm (of koel) je je woning met je eigen opgewekte stroom.
Samengevat: een warmtepomp combineren met zonnepanelen: wél of niet doen?
- Enkel een gasketel? Zonnepanelen hebben geen invloed op je verwarmingsfactuur.
- Hybride systeem? Nuttig, zeker als je ook koelt met je warmtepomp.
- Luchtwarmtepomp? Uitstekende combinatie met zonnepanelen, sterk aanbevolen.
- Geothermische warmtepomp? Nuttig afhankelijk van je warm waterverbruik en overige elektrische verbruikers.
- Elektrische wagen, zwembad of warmwaterboiler? Zonnepanelen worden altijd interessanter.
